Home

Particulieren

Ondernemingen

Overheden

Het recht

Het gerecht

Over ons

Stel uw vraag

Causaal verband
facebook facebook
  • Register

Equivalentieleer

Indien er meerdere oorzaken zijn die tot schade aanleiding geven, dan past de Belgische rechtspraak de equivalentieleer toe. Op basis van deze leer wordt het criterium conditio sine qua non toegepast : elke fout zonder dewelke de schade zoals die in werkelijkheid is opgetreden, zich niet zou hebben voorgedaan, wordt als een volwaardige oorzaak voor de schade aanvaard. De fout moet dus een noodzakelijke voorwaarde zijn voor de schade. Het is echter niet vereist dat de schade een noodzakelijk gevolg is van de fout. Dus ook atypische, toevallige of onvoorziene gevolgen van een fout geven aanleiding tot aansprakelijkheid. Dat is het causaal verband.


Conditio sine qua non - hypothetisch rechtmatig alternatief

De schade moet het gevolg zijn van de fout. Tussen fout en schade moet een causaal of oorzakelijk verband bestaan. De fout moet de noodzakelijke voorwaarde zijn voor het ontstaan van schade, zoals die zich in concreto voordeed. Dat is de conditio sine qua non. Voorbeeld: een automobilist negeert op een kruispunt een rood stoplicht en veroorzaakt hierdoor een dodelijk ongeval van een fietser; de automobilist is aansprakelijk voor de dood van de fietser.

Het is niet altijd eenvoudig om na te gaan of er een oorzakelijk verband bestaat tussen een bepaalde foutieve handeling en de schade. Hiervoor kan een test worden uitgevoerd, zijnde het opbouwen van een hypothetisch rechtmatig alternatief (Cass. 15 mei 1990, R.W. 1992-93, 758). In het feitelijk verhaal wordt één fout weggelaten. Indien de schade nog altijd zou zijn opgetreden, dan is er geen causaal verband. Bijvoorbeeld: twee voertuigen komen met elkaar in aanrijding; één van de automobilisten had geen rijbewijs; hij zal pas aansprakelijk zijn voor deze fout (niet hebben van een rijbewijs) indien het ongeval zich ook zou hebben voorgedaan indien hij een rijbewijs had; zoniet is er geen causaal verband tussen het foutief gedrag (rijden zonder rijbewijs) en het ongeval.


Pluraliteit van oorzaken

Indien er meerdere oorzaken zijn voor schade, dan wordt elke oorzaak die aan de vereiste van het causaal verband voldoet, in aanmerking genomen. Elke fout geeft aanleiding tot aansprakelijkheid. Indien de schade veroorzaakt is door verschillende daders, dan zijn alle daders aansprakelijk om het slachtoffer te vergoeden. Voorbeeld: wanneer een aantal jongeren een vechtpartij beginnen met een voorbijganger met ernstige schade voor het slachtoffer, dan zullen alle jongeren moeten instaan om deze schade te vergoeden, ook al zou de een maar één slag toebedeeld hebben, en een andere tien slagen.

Er zal geen rekening worden gehouden met de eventuele voorbeschiktheid voor schade vanwege het slachtoffer. Zodra een fout de oorzaak is voor schade, dient de dader deze schade te vergoeden ongeacht de persoonlijke gevoeligheid van het slachtoffer of van het voorwerp dat beschadigd werd. Voorbeeld: een lichte aanrijding heeft de dood van het slachtoffer tot gevolg; indien de persoon geen zware hartziekte zou lijden, zou hij niet zo snel overleden zijn.

Indien de schade deels door een fout van een derde en deels door een fout van het slachtoffer is veroorzaakt, dan moet de rechter in concreto oordelen welk aandeel de beide fouten hebben gehad bij het veroorzaken van de schade. De rechter kan dan bijvoorbeeld de verantwoordelijkheid voor 3/4 bij de dader leggen en voor 1/4 bij het slachtoffer. De dader zal dan slechts 3/4 van de schade van het slachtoffer moeten vergoeden.

Er zijn gevallen waarin het slachtoffer door zijn eigen gedrag een bepaald risico genomen heeft om schade op te lopen. Een dergelijk gedrag kan al dan niet foutief zijn. Kenmerkend voor dit gedrag is dat het geen oorzaak is voor de schade, maar wel de omvang van de schade vergroot. Het slachtoffer zal in dat geval maar een deel van zijn schade door de dader vergoed zien. Voorbeeld: indien een automobilist zijn gordel niet draagt, aanvaardt hij het risico dat zijn schade groter zal zijn bij een ongeval, dan moest hij zijn gordel wel gedragen hebben. Risicoaanvaarding kan in ieder geval nooit tot gevolg hebben dat onrechtmatig gedrag, plots rechtmatig zou worden. Het feit dat de automobilist zijn gordel niet droeg, betekent niet dat de andere automobilist die de aanrijding heeft veroorzaakt plots niet meer foutief zou gehandeld hebben.


Uitzonderingen op de equivalentieleer 

Omdat de equivalentieleer soms tot onredelijke gevolgen leidde, hebben de rechtspraak en rechtsleer twee beperkingen ingevoerd op deze leer.

De erkenning van de zelfstandige tussenfout

Indien schade wordt veroorzaakt door verschillende fouten die chronologisch na elkaar zijn begaan, dan is de equivalentieleer van toepassing. Bijvoorbeeld: een fietser wordt op het fietspad aangereden door een automobilist en vliegt door de klap op het wegdek. Doordat de automobilist van een voertuig dat enkele seconden later passeert verstrooid was en hierdoor niet tijdig remde, wordt de gekwetste fietser andermaal aangereden en sterft. Beiden automobilisten staan in voor de volledige schade.

Nochtans kunnen er gevallen bestaan waarin de tweede fout volkomen los staat van de eerste fout. In dat geval kan de rechter beslissen dat de tweede fout de causale band verbreekt tussen de schade en de eerste fout. Voorbeeld: een voetganger wordt aangereden maar is slechts licht gekwetst; de voetganger wordt met een ziekenwagen naar het ziekenhuis gevoerd. De ziekenwagen negeert een rood licht waardoor het in aanrijding komt met een vrachtwagen die de ziekenwagen doet te pletter slaan tegen een huisgevel met de dood van de voetganger in de ziekenwagen tot gevolg; de automobilist die de eerste aanrijding veroorzaakte is niet aansprakelijk voor de schade die werd veroorzaakt door de fout van de bestuurder van de ziekenwagen.

De erkenning van de juridische onderbreking van het causaal verband

Er bestaan gevallen waarin een persoon de wettelijke of contractuele verplichting heeft om bepaalde prestaties te verrichten. De vraag die zich stelt is of deze prestaties kunnen teruggevorderd worden van de schadeverwekker. Bijvoorbeeld: Bij een verkeersongeval wordt een werknemer zwaar gekwetst door een andere weggebruiker. Tijdens de duur van zijn afwezigheid om te herstellen van zijn verwondingen, dient de werkgever wel verder de patronale bijdragen te betalen; kan de werkgever dit terugvorderen van die weggebruiker?

Het Hof van Cassatie heeft hierover in twee belangrijke arresten uitspraak gedaan: het Walter Kay-arrest (Cass. 28 april 1978, RW 1978-79, 1695) en het Manage-arrest (Cass. 13 april 1988, Arr. Cass. 1978-88, 1020). Volgens het Hof wordt het causaal verband verbroken indien er een autonome verplichting bestaat tot vergoeding in hoofde van een derde. In de zogenaamde loondoorbetalingsarresten van 19 februari 2001 heeft het Hof van Cassatie zijn vroeger ontwikkelde leer echter verlaten en geoordeeld dat een wettelijke of contractuele verplichting tot vergoeding geen invloed heeft op het causaal verband, m.a.w. de verplichting van de dader om het slachtoffer te vergoeden blijft bestaan. De dader zal steeds  de schade dienen te vergoeden, tenzij wanneer uit de overeenkomst of de wet, die aan een derde de vergoeding oplegt, blijkt dat de betaling door die derde definitief voor zijn rekening blijft. In dat geval valt de betaalde vergoeding immers niet onder het schadebegrip. Dit betekent dan ook dat de derde-betaler een eigen recht (op basis van art. 1382 B.W.) op schadevergoeding kan uitoefenen tegen de dader en zijn volledige schade kan terugvorderen. De derde is niet verplicht om de vergoede schade definitief voor zijn rekening te nemen indien de wet in een subrogatie voorziet.

Ingeval van geschillen over het causaal verband tussen schade en fouten is het gelet op de vrij technische rechtspraak in deze materie, aangewezen om een advocaat te raadplegen. Aarzel dan ook niet om contact met ons op te nemen.

Home

Particulieren

Ondernemingen

Overheden

Het recht

Het gerecht

Over ons

Stel uw vraag

Ons adres:
Bollebergen 2a bus 20
9052 Gent-Zwijnaarde
Contactgegevens:
Tel.: +32 (0)9 334 94 70
Fax: +32 (0)9 334 94 77
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Disclaimer

De informatie beschikbaar op of via deze website is louter van algemene aard en is uitsluitend bedoeld voor algemeen gebruik. De informatie is niet aangepast aan persoonlijke of specifieke omstandigheden, en vormt derhalve geen juridisch advies. Aan de informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Hoewel bij de samenstelling van de inhoud van de website de grootst mogelijke inspanning tot zorgvuldigheid is betracht, is het niet uitgesloten dat bepaalde informatie verouderd, onvolledig of anderszins onjuist kan zijn. Er worden dan ook geen garanties geven met betrekking tot de aard of de inhoud van de informatie op de website.

De website geniet auteursrechtelijke bescherming. Uw toegang tot de website en de aldaar ter beschikking gestelde informatie houdt geen enkele overdracht van enige intellectuele eigendomsrechten in. De informatie die u op of via de website ter beschikking wordt gesteld, mag enkel voor uw eigen interne doeleinden worden aangewend. U onthoudt zich ervan deze informatie of bestanden voor enige andere doeleinden te gebruiken, in het bijzonder door deze op commerciële wijze te exploiteren.