Home

Particulieren

Ondernemingen

Overheden

Het recht

Het gerecht

Over ons

Stel uw vraag

Octrooirecht
facebook facebook
  • Register


Wetgeving

Belgische octrooien: Wet van 28 maart 1984 op de uitvindingsoctrooien (BOW)

Europese octrooien : Verdrag van München inzake de verlening van Europese octrooien van 5 oktober 1973 (zoals gewijzigd op 29 november 2000) (EOV)

Internationale octrooien : Verdrag van Washington tot samenwerking inzake octrooien van 19 juni 1970 (PCT)


Wat is een octrooi?

Een octrooi (Frans: brevet, Engels: patent) is een tijdelijk en exclusief recht op de exploitatie van een uitvinding. Deze uitvinding kan een voortbrengsel (bvb. een landbouwmachine) of een werkwijze (bvb. een productieproces) zijn. Deze uitvinding dient bovendien een technische bijdrage te leveren tot de stand van de techniek.

Er is geen sprake van een uitvinding, wanneer het gaat om [i] ontdekkingen, [ii] natuurwetenschappelijke theorieën en wiskundige methodes, [iii] esthetische vormgevingen, [iv] stelsels, regels en methoden voor het verrichten van geestelijke arbeid, voor het spelen of voor de bedrijfsvoering, en [v] de loutere presentatie van gegevens. Ook computerprogramma's kunnen op zich niet het voorwerp uitmaken van een octrooi, doch niets belet een octrooi aan te vragen voor een voortbrengsel waarin een computerprogramma is geïncorporeerd!

Een aantal uitvindingen worden van bescherming uitgesloten. Het gaat hierbij in eerste instantie om biologisch materiaal (zoals plantenrassen, dierenrassen, werkwijzen van wezenlijk biologische aard voor de voortbrenging van planten of dieren, en de mens of het menselijk lichaam). In tweede instantie zijn ook uitvindingen uitgesloten die in strijd zijn met de openbare orde en goede zeden. In derde instantie zijn chirurgische of geneeskundige behandelingsmethodes uitgesloten (farmaceutische producten kunnen daarentegen wel beschermd worden).


Om een octrooi te kunnen krijgen moet aan een aantal voorwaarden zijn voldaan. Zoniet zal de aanvraag voor een octrooi worden verworpen of kan het octrooi later nog nietig worden verklaard.

- Vereiste van nieuwheid

Hiermee wordt bedoeld dat de uitvinding geen deel uitmaakt van de stand van de techniek op de dag waarop de octrooiaanvraag wordt ingediend. De stand van de techniek is alles hetgeen waar ook ter wereld werd gepubliceerd of toegankelijk werd gemaakt voor het publiek vóór de dag waarop de octrooiaanvraag werd ingediend.

Wel is het zo dat de anterioriteit waarop men zich steunt, om de nieuwheid te kunnen bestrijden, compact moet zijn. Dit betekent dat alle kenmerken van de uitvinding erin vervat is en het technisch effect ervan hetzelfde is.

Een uitzondering wordt gemaakt voor openbaarmakingen in een periode van 6 maand voorafgaand aan de octrooi-aanvraag en die (i) het gevolg zijn van een kennelijk misbruik (bvb schending geheimhoudingsclausule), of (i) tentoongesteld werden op een van overheidswege gehouden of internationaal erkende instelling
 

Gelet op het feit dat de nieuwheidsvereiste zeer strikt wordt toegepast is het van essentieel belang om zeer voorzichtig te zijn om te communiceren over een toekomstig octrooi, zolang de octrooi-aanvraag niet is ingediend. Gebruik dan ook zeker geheimhoudingsclausules in gesprekken met derden. Om een dergelijk contract op te stellen kan u ons steeds contacteren.


- Vereiste van inventiviteit of uitvinderswerkzaamheid

Hiermee wordt bedoeld dat de uitvinding niet voor de hand liggend mag zijn voor een goed geïnformeerde deskundige. De uitvinding mag dus niet evident voortvloeien uit de stand van de techniek.

Voor de beoordeling van deze voorwaarde wordt de 'probleemoplossingstest' (problem-solution-approach (PSA)) toegepast, hetgeen een driestappenonderzoek impliceert : [i] wat is de stand van de techniek?, [ii] wat wil de uitvinding oplossen, en [iii] is de uitvinding voor de hand liggend? Indien het antwoord op de laatste vraag negatief luidt, dan is aan de vereiste van uitvinderswerkzaamheid voldaan. Wel mogen enkel de technische maatregelen die aan de inventiviteit bijdragen worden in aanmerking genomen.

- Vereiste van industriële toepasbaarheid

Hiermee wordt bedoeld dat de uitvinding kan worden toegepast of vervaardigd in de landbouw, industrie of handel. 


Wie is de octrooihouder?

Het octrooirecht komt toe aan de uitvinder of zijn rechtverkrijgende.

Indien één persoon de uitvinding heeft gedaan, dan is hij uiteraard de rechthebbenden op het octrooi.

In een overeenkomst kan steeds bepaald zijn dat het recht om het octrooi aan te vragen aan een derde wordt toegekend. Zo staat vaak in arbeidsoverenkomsten te lezen dat de werkgever het recht heeft om het octrooi aan te vragen. De uitvinder komt echter wel een vaderschapsrecht toe op grond waarvan hij steeds kan eisen als de oorspronkelijke uitvinder te worden vermeld.

Moeilijker wordt het wanneer een uitvinding het resultaat is van meerdere personen. In dit laatste geval kan elke persoon die een substantiële bijdrage heeft geleverd (meer bepaald een eigen daadwerkelijke creatieve en intellectuele inbreng) de hoedanigheid van uitvinder opeisen. Indien verschillende uitvinders uitvindersactiviteiten kunnen aanwijzen, dan bestaat er mede-eigendom tussen de verschillende uitvinders.

Indien diegene die een octrooi aanvraagt niet de rechtmatige uitvinder was, dan kan de eigenlijke uitvinder steeds een vordering tot revindicatie stellen binnen de 2 jaar na de verlening van het octrooi (en waarin hij dus vraagt dat het octrooi aan hem wordt toegewezen).

 

Indien de werkgever de nodige rechten wil opeisen op uitvindingen die door zijn werknemers zijn gedaan, dan is het sterk aan te raden in de arbeidsovereenkomst hierover de nodige bepalingen te voorzien. Ook wanneer verschillende personen als octrooihouder kunnen aangewezen worden, geniet het de voorkeur om een contractuele regeling te voorzien voor alle administratieve en andere verplichtingen die gekoppeld zijn aan de aanvraag en instandhouding van het octrooi. U kan ons hiervoor steeds contacteren.



Hoe wordt een octrooi verleend?


- Procedure tot het verkrijgen van een Belgisch octrooi


Iedere persoon kan schriftelijk een Belgisch octrooi aanvragen bij de Dienst voor de Intellectuele Eigendom. Deze aanvraag moet bevatten [i] een verzoek aan de Minister tot verlening van een octrooi, [ii] een beschrijving van de uitvinding, [iii] een of meerdere conclusies ('claims'), [iv] tekeningen waarnaar de beschrijving of de conclusies verwijzen, [v] een uittreksel ('abstract').

Voor elke octrooiaanvraag wordt een ontvangstbewijs overgemaakt, waarop de datum vermeld staat van indiening. Indien een aantal minimale basisgegevens niet vermeld zijn zal de Dienst de aanvrager in de mogelijkheid stellen om zijn aanvraag aan te vullen. Indien een aantal wettelijke voorschriften niet zouden zijn nageleefd zal de aanvrager de mogelijkheid krijgen om zijn aanvraag te regulariseren.

Vervolgens zal een nieuwheidsonderzoek worden uitgevoerd door het Europees Octrooibureau. Tijdens dit onderzoek zal worden gezocht naar publicaties die ten aanzien van de uitvinding waarvoor het octrooi wordt aangevraagd, de stand van de techniek uitmaken. Deze publicaties zullen worden vermeld in het nieuwheidsverslag, aangevuld met een schriftelijke opinie over o.a. de uitvinderswerkzaamheid. Dit verslag heeft een loutere informatieve waarde en is niet binden voor de verlening van een Belgisch octrooi.

Octrooiaanvragen worden vervolgens 18 maanden na de indienings- of voorrangsdatum gepubliceerd.

Een octrooi wordt ten slotte afgeleverd onder de vorm van een ministerieel besluit. Het octrooi zal dan ook worden opgenomen in het Register der uitvindingsoctrooien en de kenmerkende bestanddelen in de Verzameling van de uitvindingsoctrooien.


- Procedure tot het verkrijgen van een Europees octrooi


Een communautair octrooi dat voor alle landen van de Europese Unie geldt bestaat (voorlopig) nog niet. Wel bestaat er een systeem om via één aanvraag- én verleningsprocedure bescherming te verkrijgen in alle landen die lid van zijn het Europees Octrooiverdrag (waaronder alle EU-lidstaten). Het blijft uiteindelijk wel een bundel aan nationale octrooien (geregeld door het eigen nationale octrooirecht) i.p.v. één echt Europees octrooi.

In een eerste fase dienen de volgende stappen te worden genomen: [i] indiening van de aanvraag, [ii] formeel onderzoek, [iii] nieuwheidsonderzoek, [iv] publicatie van de aanvraag en het nieuwheidsrapport. In een tweede fase wordt [i] een onderzoek ten gronde gevoerd naar de octrooibaarheidsvereisten, en [ii] het octrooi verleend (of afgewezen) en gepubliceerd.


- De internationale procedure


Een internationaal octrooi dat voor alle landen van de wereld geldt bestaat niet. Via het PCT Verdrag wordt de aanvraag voor octrooien in diverse landen vereenvoudigd via één enkele internationale aanvraagprocedure.

 

Voor de aanvraag van een octrooi raden wij u de bijstand aan van een erkend octrooigemachtigde. Contacteer ons om u met een gemachtigde in contact te brengen.



Wat zijn de rechten van een octrooihouder ?


- Het exclusief exploitatierecht


Een octrooi verleent aan de octrooihouder een tijdelijk en exclusief recht tot exploitatie van de uitvinding.

Op dit exclusief recht bestaan echter een aantal uitzonderingen, zijnde:

  • Bepaalde wettelijk omschreven gebruiksdaden
  • Het principe van uitputting
  • De uitzondering van voorgebruik en persoonlijk bezit
  • De gedwongen licentie wegens onvoldoende exploitatie
  • De gewongen licentie wegens afhankelijkheid
  • De gedwongen licentie wegens het belang van de volksgezondheid
  • De gedwongen licentie wegens uitvoer naar landen met volksgezondheidsproblemen


- Het recht om het octrooi over te dragen of in licentie te geven


De octrooihouder kan zijn octrooi (of zelfs de octrooiaanvraag) aan derden over dragen.

De octrooihouder kan tevens zijn octrooi aan een derde in licentie geven.


- Het recht om tegen inbreuken op te treden


De octrooihouder kan optreden tegen derden die zijn octrooi schenden (daden van namaak).


Hoe eindigt een octrooi?

- Het octrooi vervalt

Een octrooi kan in eerste instantie vervallen doordat de geldigheidsduur verstreken is.Een octrooi wordt slechts voor een beperkte periode toegekend, zijnde 20 jaar vanaf de datum van indiening. Voor geneesmiddelen en pesticiden kan een bijkomende beschermingsperiode van 5 jaar worden verkregen.

Een octrooi kan in tweede instantie ook vervallen door dat de octrooihouder heeft nagelaten om de jaarlijkse instandhoudingstaksen te betalen.

In derde instantie kan een octrooi ook vervallen doordat de octrooihouder afstand heeft gedaan van zijn octrooi.

- het octrooi wordt nietig verklaard

Een octrooi kan ook door de rechtbank worden nietig verklaard. Dit kan gebeuren indien [i] het voorwerp van het octrooi niet voldoet aan één van de geldigheidsvereisten (nieuwheid, uitvindinderswerkzaamheid, industriële toepasbaarheid), [ii] de beschrijving van het octrooi onvoldoende duidelijk of onvolledig is, [iii] het onderwerop van het octrooi wordt niet door de octrooiaanvraag gedekt, [iv] de octrooihouders is niet de rechthebbenden op het octrooi.

- het octrooi wordt herroepen of beperkt

De octrooihouder kan zelf zijn octrooi geheel of gedeeltelijk herroepen.

Home

Particulieren

Ondernemingen

Overheden

Het recht

Het gerecht

Over ons

Stel uw vraag

Ons adres:
Bollebergen 2a bus 20
9052 Gent-Zwijnaarde
Contactgegevens:
Tel.: +32 (0)9 334 94 70
Fax: +32 (0)9 334 94 77
E-mail: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Disclaimer

De informatie beschikbaar op of via deze website is louter van algemene aard en is uitsluitend bedoeld voor algemeen gebruik. De informatie is niet aangepast aan persoonlijke of specifieke omstandigheden, en vormt derhalve geen juridisch advies. Aan de informatie kunnen geen rechten worden ontleend.

Hoewel bij de samenstelling van de inhoud van de website de grootst mogelijke inspanning tot zorgvuldigheid is betracht, is het niet uitgesloten dat bepaalde informatie verouderd, onvolledig of anderszins onjuist kan zijn. Er worden dan ook geen garanties geven met betrekking tot de aard of de inhoud van de informatie op de website.

De website geniet auteursrechtelijke bescherming. Uw toegang tot de website en de aldaar ter beschikking gestelde informatie houdt geen enkele overdracht van enige intellectuele eigendomsrechten in. De informatie die u op of via de website ter beschikking wordt gesteld, mag enkel voor uw eigen interne doeleinden worden aangewend. U onthoudt zich ervan deze informatie of bestanden voor enige andere doeleinden te gebruiken, in het bijzonder door deze op commerciële wijze te exploiteren.