Indien u vragen zou hebben omtrent milieurecht, raadpleeg een advocaat en aarzel niet om ons te contacteren. Ons kantoor heeft gespecialiseerde advocaten in milieurecht.


Wat wordt verstaan onder milieurecht?

Milieurecht is een tak in het recht dat betrekking heeft op de bescherming, het beheer en het behoud van het leefmilieu.

Milieu wordt gedefinieerd in artikel 1.1.2 §1 van het Decreet Algemeen Milieubeleid (DABM) als: 'de atmosfeer, de bodem, het water, de flora, de fauna en overige organismen andere dan de mens, de ecosystemen, de landschappen en het klimaat'.

Deze regelgeving die er op gericht is om leefmilieuproblemen aan te pakken kan worden onderverdeeld in de algemene milieubepalingen en de meer sectoriale milieuwetgeving. Deze laatste categorie wordt onderverdeeld in het milieuhygiënerecht en het milieubeheersrecht. Het milieuhygiënerecht wil de gezondheid en het welzijn van de mens beschermen tegen hinder (en beschermt bodem, lucht en water omdat een nadelige beïnvloeding hiervan de gezondheid van de mens kan raken). Het milieubeheersrecht beoogt het behoud en beheer van het bestaande milieu. Het milieuhygiënerecht kan zelf ook onderverdeeld worden in twee aspecten : (i) de controle op (hinderlijke) inrichtingen (zoals de vergunnings- of meldingsplicht, milieuvoorwaarden enz.) en (ii) regelgeving van toepassing op diverse milieudomeinen (bodem, afval, lucht, geluid, water enz.)


Hoe is de Vlaamse milieuadministratie georganiseerd?

De Vlaamse administratie bestaat uit 13 beleidsdomeinen. Een van deze domeinen is leefmilieu, natuur en energie. 

Hieronder het organogram van het beleidsdomein Leefmilieu, natuur en energie.

Organogram beleidsdomein Leefmilieu, Natuur en Energie

De Minaraad adviseert de Minister op het vlak van leefmilieu en natuurbehoud (waaronder het begrotingsbeleid). De Minaraad adviseert over voorontwerpen van decreten leefmilieu, en bestaat uit milieudeskundigen, milieuactivisten en vertegenwoordigers van organisaties die in de SERV zijn vertegenwoordigd.

Het organogram van het departement Leefmilieu, Natuur en Energie, ziet er uit als volgt:

 lne-sep2014


Welke wettelijke bepalingen regelen het milieurecht?

Het Vlaams milieurecht vindt zijn grondslag in het Decreet houdende algemene bepalingen milieubeleid (DABM).


Wat zijn de doelstellingen van het milieubeleid?

De doelstellingen van het milieubeleid ten behoeve van de huidige en toekomstige generaties worden omschreven in Titel 1 DABM (art. 1.2.1 §1):

het beheer van het milieu door de duurzame aanwending van de grondstoffen en de natuur; 
de bescherming; tegen verontreiniging en onttrekking, van mens en milieu, en in het bijzonder van de ecosystemen die van belang zijn voor de werking van de biosfeer en die betrekking hebben op de voedselvoorziening, de gezondheid en de andere aspecten van het menselijk leven; 
het natuurbehoud en de bevordering van de biologische en landschappelijke diversiteit, met name door de instandhouding, het herstel en de ontwikkeling van de natuurlijke habitats, ecosystemen en landschappen met ecologische waarde en het behoud van de wilde soorten, in het bijzonder van die welke bedreigd, kwetsbaar, zeldzaam of endemisch zijn. 


Wat zijn de beginselen van het milieubeleid?

De beginselen van het milieubeleid staan te lezen in artikel 1.2.1 §2 DABM: 

Op basis van een afweging van de verschillende maatschappelijke activiteiten streeft het milieubeleid naar een hoog beschermingsniveau. Het berust onder meer op het voorzorgsbeginsel en het beginsel van preventief handelen, het beginsel dat milieuaantastingen bij voorrang aan de bron dienen te worden bestreden, het standstill-beginsel en het beginsel dat de vervuiler betaalt.


Hoe wordt aan milieuplanning gedaan?

Naast een kader waarin de doelstellingen en de algemene beginselen van het milieubeleid worden omschreven, vormt het DABM (Titel 2) ook het kader voor de milieuplanning. Dit gebeurt zowel op niveau van het Vlaams Gewest, als op provinciaal en gemeentelijk niveau. 

Milieuplanning is volgens artikel 2.1.1 DABM: het geheel van activiteiten verstaan die erop gericht zijn samenhang te brengen in de voorbereiding, de vaststelling en de uitvoering van beslissingen inzake het milieu.

De milieuplanning op gewestelijk niveau omvat de verplicht voor (art. 2.1.2 DABM):

het tweejaarlijks opstellen van een milieurapport;
het vijfjaarlijks opstellen van een milieubeleidsplan;
het jaarlijks opstellen van een milieujaarprogramma. 

Ook op provinciaal niveau moet een provinciaal milieubeleidsplan worden opgesteld ter bescherming en het beheer van het milieu op het grondgebied van de provincie. Dit plan werkt het gewestelijk plan verder uit. De Deputatie kan jaarlijks ook een provinciaal milieujaarprogramma vaststellen (niet verplicht)

Tot slot dient ook op gemeentelijk niveau door de gemeenteraad een gemeentelijk milieubeleidsplan worden opgesteld ter bescherming en het beheer van het milieu op het grondgebied van de gemeente. Dit werkt het gewestelijk en provinciaal plan verder uit. Het college van burgemeester en schepenen kan ook een jaarlijks milieujaarprogramma vaststellen.

Het gemeentelijk plan mag niet afwijken van het provinciaal en gewestelijk milieubeleidsplan, en het provinciaal plan moet zich houden aan de bindende bepalingen van het gewestelijk milieubeleidsplan. Is dit niet het geval dan verliezen de bepalingen die niet in overeenstemming zijn met het hogere plan van rechtswege hun geldigheid.

De bepalingen in deze plannen zijn indicatief voor de overheid, tenzij een hoger plan een bepaling als bindend heeft aangeduid. In dat geval is deze bepaling bindend voor de lagere overheid. De bepalingen zijn in ieder geval niet bindend voor de burger.


Hoe worden milieukwaliteitsnormen vastgelegd?

Naast planning zorgt de overheid ook voor de vaststelling van milieukwaliteitsnormen. Dit zijn door de Vlaamse Regering vastgestelde normen die bepalen aan welke kwaliteitseisen de onderdelen van het milieu moeten voldoen binnen de opgelegde termijnen (art. 2.2.1 DABM).

Deze normen bevatten de maximaal toegelaten verontreinigende stoffen in de atmosfeer, het water of de bodem. Ze kunnen ook vastleggen welke elementen in het milieu moeten aanwezig zijn ter bevordering van de biologische diversiteit en ter bescherming van de ecosystemen.

Het DABM legt zelf geen milieukwaliteitsnormen op, maar verplicht de Vlaamse Regering om deze normen vast te leggen en de termijn waarbinnen dit moet gebeuren.

Deze milieukwaliteitsnormen hebben ondertussen hun plaats gekregen in regelgeving met betrekking tot oppervlaktewateren (denk maar aan de kwaliteit van drinkwater, zwemwater, viswater etc) of lucht (luchtkwaliteit voor zwaveldioxide), bodem en geluid. Wat lucht en water betreft werd het een en ander opgelegd door Europese Richtlijnen.

Milieukwaliteitsnormen kunnen grenswaarden of richtwaarden zijn. Grenswaarden mogen niet overschreden worden. Richtwaarden bepalen het milieukwaliteitsniveau dat men moet trachten te bereiken of handhaven.

Handhaving

De handhaving van het milieurecht wordt specifiek geregeld door Titel XVI DABM.

Op onze pagina over Milieuhandhaving wordt dit aspect meer uitvoerig behandeld.