Algemeen

Een straf is de sanctie die wordt opgelegd door de strafrechter aan de dader van een misdrijf. Een straf heeft een dubbele functie. Enerzijds is er de vergeldingsfunctie (een verkrachter moet worden gestraft). Anderzijds is er de resocialiserende werking (spijt krijgen, tot beter inzicht komen en sociale reïntegratie mogelijk maken).

Straffen zijn persoonlijk: ze kunnen enkel worden opgelegd aan diegene die het misdrijf heeft gepleegd. Straffen zijn ook individueel: collectieve straffen zijn uitgesloten.


Soorten straffen

Gelet op het legaliteitsbeginsel worden de straffen opgesomd in art. 7 Sw., zijnde:

  • Vrijheidsberovende straffen: Levenslange of tijdelijke oplsuiting (5 tot 30 jaar); gevangenisstraffen (1 dag tot 5 jaar)
  • De werkstraf: Kan worden opgelegde in correctionele en politiezaken. Een werkstraf is minimaal 20 en maximaal 300 uur (minstens 45 uur voor een wanbedrijf). De strafrechter legt steeds een vervangende gevangenisstraf op voor het geval de werkstraf niet wordt uitgevoerd. Een justitieassistent zal toezicht houden op de uitvoering van de werkstraf.
  • Geldboete
  • Verbeurdverklaring


Iedereen heeft recht op een uitspraak binnen een redelijke termijn (art. 6 EVRM). Indien de strafrechter vaststelt dat de redelijke termijn in strafzaken overschreden is, dan kan de rechter ofwel een straf opleggen die langer dan het minimum is ofwel de schuldigverklaring uitspreken zonder straf (art. 21 V.T.S.v.).

De strafrechter zal in bepaalde omstandigheden ook een bijkomende straf kunnen of moeten opleggen van 'terbeschikkingstelling van de regering' (T.B.R.) of sinds 1 januari 2012 van 'terbeschikkingstelling van de strafuitvoeringsrechtbank' (T.B.S.). Een T.B.S. is steeds beperkt in tijd en wordt uitgevoerd na het uitzitten van de gevangenisstraf. Deze aanvullende straf wordt uitgesproken wanneer de vrees bestaat dat de dader ook na het uitzitten van zijn gevangenisstraf nog gevaarlijk zal zijn voor de maatschappij (zoals bij recidivisten of plegers van sexuele misdrijven). De opvolging van deze maatregel gebeurt door de strafuitvoeringsrechtbank (tot vóór 1 januari 2012 door de minister van Justitie).